جرثقیل سقفی
جرثقیل سقفی دارای یک پل و یا دو پل سازه ای موازی است که به حالت افقی در طول انبار یا سالن در محدوده تعریف شده حرکت می کند. و دارای شش حرکت بالا-پایین، چپ- راست و جلو عقب می باشد. عموما از جرثقیلهای سقفی در صنایع مختلف به منظور بار برداری و جابجایی محصول و ماشین آلات و یا به عنوان ابزاری جهت تعمیرات تجهیزات سنگین استفاده می شود.
مشخصات جرثقیل سقفی شامل دسته بندی های گوناگون است، برای مثال تعداد پل جرثقیل سقفی یکی از مشخصه های آن است. یک پل و دو پل از مرسوم ترین انواع جرثقیل ها از نظر تعداد پل ها هستند. سیم بکسلی بودن و یا زنجیری بودن جرثقیل سقفی نیز از مشخصه دیگر آن است. معمولا جرثقیل های سیم بسکلی برای تناژهای بالاتر جرثقیل سقفی کاربرد دارند. صحبت از تناژ شد، می توان گفت که مهمترین مشخصه جرثقیل ها که آن ها را از یکدیگر متمایز میکند تناژ جرثیل ها است که تناژ های مرسوم جرثقیل های سقفی شامل ۵۰۰ کیلوگرم، ۱، ۳، ۵، ۸، ۱۰، ۱۵ و ۲۰ تن می باشد. دوکاره یا چهارکاره بودن وینچ جرثقیل سقفی، یا تک سرعته و دو سرعته بودن آن، از دیگر مشخصه های کاربردی جرثقیل های سقفی است.
در ساخت جرثقیل های سقفی عموما به گونه ای است که مانند پُلی هستند که بر روی دو ریل افقی موازی که در ارتفاع مناسب در امتداد طولی دیوارهای سالن یا سولهی صنعتی و یا انبار نگهداری کالا نصب شده اند، حرکت میکنند تا امکان جابهجایی بار را در محور طولی ایجاد نمایند. در قسمت بالا یا زیر این پل یک کالسکهی هیدرولیکی متحرک قرار داده میشود تا در امتداد پل در محور عرضی سالن متحرک بوده و امکان دسترسی جرثقیل را در محور عرضی ایجاد مینماید. اما مهم ترین کارایی یک جرثقیل، توانایی بلند کردن اجسام سنگین از سطح زمین میباشد. به این منظور قرقره ای در بخش مرکزی کالسکه تعبیه شده که یک کابل فلزی را برای ارتفاعهای مناسب جمع و باز میکند. انتهای این کابل فلزی به مجموعهی قلاب جرثقیل متصل خواهد بود تا امکان بلند کردن، حرکت دادن، جابهجایی و پیاده سازی بارهای سنگین را به جرثقیل سقفی بدهد. در صورتی که ستونهای مناسب برای اجرا و نصب جرثقیلهای سقفی در محل وجود نداشته باشد میتوان از سازههای مخصوص نگه دارنده یا جرثقیل دروازهای استفاده کرد
کاربرد جرثقیل سقفی
این نوع از جرثقیل سقفی کارگاهی که یک نوع جرثقیل متحرک به حساب میآید برای جابهجایی بارهای سنگین که حمل آن ها برای انسان دشوار میباشد، در انبارها، سالنهای صنعتی، سولهها و دیگر محیطهای بسته و عموما مسقف کارگاهی کاربرد دارد. این مدل از جرثقیلها در مکانهای سرپوشیده با دهانهی بزرگ بهترین کارایی را دارند و قادر خواهند بود تا نیاز کارفرما و کارگران را جهت جابهجایی بارهای عریض، سنگین و نیازمند جابهجاییهای مکرر را از طریق ترکیب حرکت سازهی اصلی در امتداد محور طولی با حرکت کالسکهی جرثقیل سقفی در امتداد محور عرضی و کابل فلزی در ارتفاع، براورده نماید. صنایع مختلف در فرایند کاری خود از این جرثقیلهای سقفی استفاده مینمایند. صنایع خودرو سازی، تجهیزات سنگین، کشتی سازی، نیروگاهی، هواپیمایی، ساخت فلزات و بتن، ساخت تجهیزات حمل و نقلی و غیره از جمله کاربریهایی هستند که می توان برای این ابزار سودمند و مفید به آنها اشاره کرد. وزن بار و تعداد دفعاتی که قرار است از دستگاه در طول روز استفاده شود در انتخاب نوع جرثقیل بسیار حائز اهمیت میباشد. عرض دهنهی کارگاه و ارتفاع نیز باید مد نظر قرار گرفته شود.
مزایای استفاده از جرثقیل سقفی
کاهش هزینههای انجام کار: جرثقیل سقفی میتواند حتی بیشتر از چند لیفتراک کارایی مفید داشته باشد پس هم در مصرف سوخت و هم در تعداد نیروی انسانی به صرفهتر خواهد بود. به علاوه چون میتواند در ارتفاع بالا و بدون نیاز به داشتن مسیر رفت و آمد عمل نمایند از اتلاف وقت جلوگیری میکند.
قابلیت تنظیم: این امکان که میتوان جرثقیل سقفی را در هر ارتفاعی نصب کرد باعث میشود تا کارفرما و کارگران بتوانند در هر سطحی از آن استفاده کنند. گاهی ممکن است لیفتراک ها نتوانند بار را تا ارتفاع مد نظر بالا ببرند یا از ارتفاعی بیش از توان خود بار را بردارند اما در جرثقیل سقفی چنین محدودیتی وجود ندارد.
کاهش خطای انسانی: به دلیل آن که بالا بردن اجرام سنگین برای نیروی انسانی بسیار دشوار خواهد بود، احتمال آسیب به آن و نیز کارگران مشغول به این کار، همیشه وجود خواهد داشت. با بهرهگیری از جرثقیل سفقی مناسب میتوان از بروز چنین اتفاقاتی به طور کل پرهیز کرد.
هزینه پایین نگه داری و تعمیر: چون این نوع از جرثقیلها دقیقا به منظور حمل اجسام سنگین درون محیطهای کارگاهی، سوله، کارخانه و مواردی از این دست ساخته میشوند، نسبت به دیگر انواع جرثقیلها مقاومت بالاتری در برابر آسیبهای احتمالی داشته و هزینههای نگهداری و تعمیراتشان به نسبت از نمونههای دیگر پایینتر میباشد.
دسترسی کامل در سه بُعد: به دلیل حرکت این جرثقیل در امتداد محورهای طولی، عرضی و ارتفاع، این جرثقیل به تنهایی میتواند تمام محیط کار را پوشش داده و نیازی به دیگر انواع بالابر یا سنگینبر را به طور کامل از بین ببرد. یک جرثقیل سقفی میتواند از تمام سوله، اجسام سنگین را برداشته و به هر جای دیگری از سوله، منتقل نماید.
عدم نیاز به تکنسین یا نیروی ویژه: جرثقیل سقفی با یک ریموت دستی بسیار ساده قابل کنترل است که حرکت دادن آن نیاز به داشتن هیچ مهارت ویژه یا دیدن دورهای خاص ندارد. تنها کافی است بار را به آن قلاب کنید تا بلند کند و سپس وقتی در جایش قرار گرفت قلاب را باز کنید. با چند بار تمرین بدون بار میتوان به راحتی کنترل یک جرثقیل سقفی را فرا گرفت.
قابلیت موقعیت یابی: جرثقیلهای سقفی را میتوان به سیستم موقعیتیابی پیشرفته مجهز نمود و نیز میتوان با دادن برنامههایی از قبل آماده شده، عملکرد خودکارشان را نیز مورد استفاده قرار داد.
انواع جرثقیل سقفی
جرثقیل سقفی تک پل (مونوریل)
در ساخت جرثقیل تک پل همانطور که از نامش پیداست تنها یک پل وجود دارد. به این معنا که فقط یک سازهی افقی عرضی تیرچه مانند، روی ریل و تیرک های طولی حرکت میکند. در این نوع از جرثقیلهای سقفی، ریلهای عرضی در دو طرف پل تعبیه شده و مسیر کالسکه را پشتیبانی میکنند. جرثقیل سقفی تک پل برای دهانههایی کمتر از ۲۰ متر مناسب بوده و برای بالا بردن و حرکت دادن بارهایی با حد اکثر وزن ۲۰ تن مناسب میباشند. این مدل اجازه میدهد تا در سالنهایی که ساختار پیچیدهای دارند، از فضای داخلی به صورت مفید استفادهی حداکثری برده شود. در این نوع از جرثقیل های سقفی میتوان با رعایت استانداردها و کاهش وزن مرده، هزینههای غیرضروری را تا جای ممکن کاهش داد. این امر بر فشار وارد شده بر روی ریلهای جرثقیل تک پل نیز بسیار مهم است چرا که در واقع تمام وزن محمولهی مورد استفاده، بر روی یک پل متمرکز و تحمیل خواهد شد. با این حال هزینهی نگهداری و تعمیرات این دسته از جرثقیلهای سقفی از نوع جفت گل بسیار پایینتر است.
جرثقیل سقفی جفت پل (دو پل)
لازم به گفتن نیست که در این نوع از جرثقیلهای سقفی به جای یک پل از دو پل بهره برده میشود که مانند دو تیرچهی متصل به هم با فضای خالی بینشان به چشم میآیند. در جرثقیل سقفی جفت پل، ریلهای عرضی روی پل قرار میگیرند و کالسکه از بالا روی آن دو سوار میشود و کابلها را از فضای خالی میان دو پل به مجموعه قلاب متصل میکند. بنابر این دارای ظرفیت حمل وزن بالایی نسبت به جرثقیل سقفی تک پل میباشد. یک جرثقیل سقفی جفت پل میتواند تا ۳۲۰ تن وزن را بلند کرد و جابهجا نماید. این نوع از جرثقیلهای سقفی برای جابهجایی حجم عظیم بار در تاسیسات بزرگ مناسب میباشد. قطعا اگر خواست کارفرما جابهجایی محمولهها در ارتفاع بالا باشد، پیشنهاد میگردد که از این مدل از جرثقیل های سقفی استفاده کند. همچنین اگر دهانهی کارگاه بیش از ۲۵ متر باشد، امکان استفاده از مدل تک پل نخواهد بود پس میبایست حتما از جرثقیل سقفی دو پل بهره گرفت.